Psyche en Zwangerschap Academie vindt dat de veerkracht, vitaliteit en (mentale) gezondheid van een (aanstaande) ouder in deze individualistische en maakbare samenleving niet alleen de verantwoordelijkheid is van de ouder zelf. De omgeving, (zorg)professionals en werkgever kunnen ook bijdragen aan het zelfvertrouwen, de vitaliteit en de veerkracht van de (aanstaande ouder). Hoe zien wij dat? En wat kunnen wij voor zowel de (aanstaande) ouder als de omgeving betekenen?

De maakbare samenleving

De huidige samenleving wordt sterk bepaald door het streven naar controle, voorspelbaarheid en veiligheid. Er bestaat een breed gedragen overtuiging dat het leven volledig planbaar is, dat risico’s maximaal te vermijden zijn en dat er een ‘perfecte manier’ bestaat. In sommige gevallen, bijvoorbeeld als je televisie stuk is en je met een druk op de knop een nieuwe kan kopen, is dat ook zo. Maar proberen zwanger te worden, een zwangerschap, geboorte, een baby en het ouderschap zijn van nature oncontroleerbaar, onvoorspelbaar, soms oneerlijk, vol risico’s en brengen een breed palet aan gevoelens met zich mee. Angst, stress, onzekerheid, jaloezie, verdriet en frustratie horen onlosmakelijk bij het ouderschap. Deze gevoelens zijn geen uitzondering, maar universele menselijke ervaringen. Net als liefde, blijdschap en verbinding.

Er bestaat in de maatschappij vaak het idee dat deze gevoelens weg te nemen zijn door advies, oplossingen of geruststelling. Echter, wetenschappelijke literatuur wijst uit dat het vermijden van onzekerheid en negatieve gevoelens juist het risico op psychische klachten verhoogt (Intolerance of Uncertainty - IU). Normaliseren van angst, twijfel en zelfs gevoelens als jaloezie is van essentieel belang: deze horen bij het ouderschap.

Het ouderschap en de hedendaagse maatschappij brengen daarnaast verschillende paradoxen met zich mee. Ouders hebben tegenwoordig vrijwel onbeperkte toegang tot informatie over zwangerschap, opvoeding en kindontwikkeling. Deze overvloed aan informatie kan helpend zijn, maar leidt in de praktijk ook vaak tot meer twijfel, onzekerheid en het gevoel dat er voortdurend 'betere' manieren van opvoeden zijn. We durven niet meer niet-te-weten. Sociale media versterken deze dynamiek. Ze bieden herkenning en verbinding met andere ouders, maar laten tegelijkertijd vooral een sterk geïdealiseerd en niet-echt beeld van het ouderschap zien. Ja, ook de 'echte' accounts. Hierdoor kunnen ouders sneller het gevoel krijgen dat ze tekortschieten of niet voldoen aan bepaalde normen. Daarbij wordt vaak onderschat dat veel van deze content onderdeel is van een verdienmodel. Onderzoek van Gaëlle Ouvrein laat zien dat blootstelling aan mommy influencers zowel steun kan bieden (met name tijdens de zwangerschap, als we nog aan cherry picking kunnen doen), als samenhangt met meer onzekerheid en een lager ervaren opvoedvertrouwen ouders (Ouvrein, 2022).

Daarnaast vindt het ouderschap plaats binnen een bredere maatschappelijke verschuiving waarin traditionele rolpatronen steeds meer vervagen. Partners worden vaker als gelijkwaardig gezien, wat enerzijds ruimte biedt, maar anderzijds ook kan leiden tot (nog) onduidelijkheid en spanning over verwachtingen en taakverdeling binnen het ouderschap. Het is de eerste generatie die én werkt, én zorgt. En we hebben nog geen rolmodellen.

Ondanks deze uitdagingen is het belangrijk te benadrukken dat ouderschap ook veel vreugde, lichtheid en spontane momenten van geluk brengt. Veerkracht en zelfvertrouwen kunnen groeien wanneer ouders merken dat anderen net zo goed hun weg zoeken en dat er geen perfecte route bestaat, en toch komt het meestal goed. Het delen van ervaringen met andere ouders en zien dat iedereen maar wat doet, kan relativerend en geruststellend werken. Als we leren verdragen dat onzekerheid bij het leven hoort, dat niet alles altijd lukt zoals vroeger, en dat dit geen teken van zwakte is maar iets heel menselijks, dan kan ouderschap, midden in alle chaos, weer vanzelfsprekender, lichter en plezierig aanvoelen.

Het preventieprogramma Veerkrachtig Ouderschap: voor ouders

Het preventieprogramma Veerkrachtig Ouderschap is ontwikkeld op basis van Acceptance and Commitment Therapy (ACT) en de ouderschapstheorie van Van der Pas, en sluit aan bij recente wetenschappelijke inzichten, waaronder onderzoek naar IU en perinatale angst (Flink et al., 2023) en het rapport Ouders onder druk (Luijk & Lemmens, 2026). Het programma ondersteunt ouders bij het verdragen van onzekerheid, het normaliseren van twijfels, en het verlagen van onrealistische opvoedidealen. Het onderstreept dat ouderschap een collectieve verantwoordelijkheid is (‘it takes a village…’) en dat onzekerheid en ‘niet weten’ een wezenlijk en erkend onderdeel vormt van het ouderschap. Het programma Veerkrachtig Ouderschap biedt daarom geen snelle antwoorden, maar een kader waarin ouders leren ruimte te geven aan hun worstelingen en emoties, als onderdeel van het ouderschap.

Het programma is geen therapeutische interventie en niet geschikt voor alle ouders; sommige situaties vragen om andere vormen van ondersteuning. Voor ouders die worstelen met de druk van maakbaarheid biedt het een veilig kader om onzekerheid te verdragen en veerkracht te ontwikkelen. Het erkennen en delen van ervaringen draagt bij aan een gezonde omgang met de onvermijdelijke uitdagingen van het ouderschap in deze veeleisende en snel veranderende tijd, én vergroot de ruimte voor plezier, ontspanning en verbondenheid in het gezin.

Geaccrediteerde cursussen, workshops en lezingen: voor (zorg)professionals en werkgevers

Het normaliseren en verdragen van onzekerheid, angst en twijfel rondom zwangerschap en ouderschap is niet uitsluitend voor ouders zelf. Ook zorgprofessionals die werkzaam zijn in de geboortezorg, evenals managers, HR-personeel en bedrijfsartsen die zwangeren en net bevallen ouders begeleiden, spelen hierin een belangrijke rol. Door open en genuanceerd te informeren, te erkennen dat er geen 'perfect pad' bestaat en door ruimte te bieden aan het ‘goed genoeg’ zijn, dragen zij bij. Het is essentieel dat ook binnen deze professionele context het gesprek gevoerd wordt, waarin onzekerheid en worstelingen normaal zijn en niet direct hoeven te worden opgelost en niet zwart-wit maar grijs mogen zijn en we samen kunnen zoeken naar een 'goed genoeg'. Daarom bieden wij geaccrediteerde cursussen, workshops en lezingen aan voor deze zorgprofessionals, managers, HR-personeel en bedrijfsartsen. Klik hier voor een overzicht waar wij cursussen, workshops en lezingen hebben mogen geven. Klik hier voor onze samenwerkingspartners.